Tiểu sử và khởi đầu

Martin Charles Scorsese sinh ngày 17 tháng 11 năm 1942 tại Queens, New York, trong một gia đình người Mỹ gốc Ý. Cha ông, Charles Scorsese, là thợ ép quần áo; mẹ ông, Catherine, là thợ may. Lớn lên ở khu Little Italy đầy sắc màu của Manhattan, Scorsese sớm tiếp xúc với cả thế giới tội phạm đường phố và đức tin Công giáo — hai chủ đề sẽ trở thành trung tâm trong sự nghiệp của ông.

Bị hen suyễn nặng từ nhỏ, Scorsese không thể chơi thể thao và thường xuyên ở nhà xem phim. Điều này đã nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh từ rất sớm. Ông theo học tại Đại học New York, nơi ông lấy bằng Cử nhân năm 1964 và Thạc sĩ Mỹ thuật năm 1966 tại Trường Điện ảnh Tisch.

martin-scorsese

Đột phá trên màn ảnh rộng

Sau một vài phim đầu tay, Scorsese thực sự bùng nổ với Mean Streets (1973) — bộ phim đánh dấu lần hợp tác đầu tiên với Robert De Niro và thiết lập phong cách đặc trưng của ông: bạo lực đường phố, tội lỗi Công giáo, và nhạc rock làm nhạc nền.

Taxi Driver (1976) là kiệt tác tiếp theo — câu chuyện về Travis Bickle, một cựu chiến binh cô độc do De Niro thủ vai, đoạt Cành Cọ Vàng tại Cannes và được đề cử 4 giải Oscar. Bộ phim vẫn được coi là một trong những tác phẩm vĩ đại nhất mọi thời đại.

Raging Bull (1980) — tiểu sử võ sĩ Jake LaMotta với màn trình diễn huyền thoại của De Niro — thường xuyên đứng đầu các danh sách "phim hay nhất thập niên 1980".

Cuối cùng, The Departed (2006) đã mang về cho Scorsese giải Oscar Đạo diễn xuất sắc nhất sau nhiều thập kỷ chờ đợi.

Phong cách làm phim đặc trưng

Phong cách Scorsese được nhận diện ngay lập tức: những cú tracking shot dài (đặc biệt là từ Copacabana trong Goodfellas), slow-motion bạo lực, voice-over nội tâm, và việc sử dụng âm nhạc pop/rock như một nhân vật riêng. Ông là bậc thầy của thể loại gangster nhưng cũng thể hiện sự đa dạng đáng kinh ngạc qua các phim tôn giáo (The Last Temptation of Christ, Silence), tiểu sử (The Aviator, The Wolf of Wall Street), và phim kinh dị tâm lý (Shutter Island, Cape Fear).

Các cộng sự quen thuộc — Robert De Niro, Leonardo DiCaprio, nhà biên tập Thelma Schoonmaker — đã giúp định hình "vũ trụ Scorsese" độc đáo.

Các tác phẩm tiêu biểu

- Taxi Driver (1976) — Cành Cọ Vàng Cannes, đề cử Oscar Phim hay nhất - Raging Bull (1980) — 2 Oscar, thường xuyên được bình chọn là phim hay nhất thập niên - Goodfellas (1990) — 1 Oscar, kiệt tác gangster được yêu thích nhất - The Departed (2006) — 4 Oscar bao gồm Phim hay nhất và Đạo diễn xuất sắc nhất - The Wolf of Wall Street (2013) — 5 đề cử Oscar, phim hài đen về tham nhũng tài chính - The Irishman (2019) — sử thi gangster 209 phút, 10 đề cử Oscar - Killers of the Flower Moon (2023) — 10 đề cử Oscar, tội ác lịch sử người Osage

Giải thưởng và đề cử

Scorsese là một trong những đạo diễn được vinh danh nhiều nhất lịch sử: - 1 giải Oscar — Đạo diễn xuất sắc nhất cho The Departed (2006) - 4 giải BAFTA — bao gồm Đạo diễn xuất sắc nhất và Thành tựu Trọn đời - 3 giải Emmy — Đạo diễn xuất sắc nhất cho Boardwalk Empire và phim tài liệu - 1 giải Grammy — Album nhạc phim xuất sắc nhất - 3 Quả Cầu Vàng — Đạo diễn xuất sắc nhất - AFI Life Achievement Award (1997) - Kennedy Center Honors (2007) - National Medal of Arts (2023)

Ảnh hưởng và vị thế

Ở tuổi 83, Martin Scorsese không chỉ là một đạo diễn — ông là một thể chế. Ông đã định nghĩa lại ngôn ngữ điện ảnh Mỹ qua hơn nửa thế kỷ làm phim, ảnh hưởng đến vô số thế hệ nhà làm phim từ Quentin Tarantino đến Paul Thomas Anderson. Ngoài sự nghiệp đạo diễn, Scorsese còn là một nhà bảo tồn phim nhiệt thành thông qua The Film Foundation — tổ chức đã phục chế hơn 1.000 bộ phim kinh điển. Sự xuất hiện cameo của ông trong The Mandalorian and Grogu (2026) là một khoảnh khắc lịch sử: huyền thoại điện ảnh gặp gỡ vũ trụ Star Wars.